Hậu tái cấu trúc, VinFast làm gì để sinh lời?

Theo thông tin được công bố gần đây, VinFast đang triển khai kế hoạch tái cấu trúc theo hướng tách riêng mảng sản xuất xe tại Việt Nam khỏi các hoạt động còn lại.

Theo đó, một số tài sản của Công ty Cổ phần Sản xuất và Kinh doanh VinFast sẽ được phân tách, trong đó mảng sản xuất được chuyển giao cho một đơn vị độc lập, còn VinFast tiếp tục giữ lại các hoạt động liên quan đến nghiên cứu phát triển, sở hữu trí tuệ, công nghệ, thương hiệu, bán hàng và hậu mãi.

Mô hình này được gọi là "asset-light", tức giảm bớt phần tài sản vật chất thâm dụng vốn để tập trung vào các mảng có giá trị gia tăng cao hơn.

Nhà máy VinFast Hải Phòng là một trong những tài sản sẽ được chuyển giao.

Theo kế hoạch, VinFast sẽ chuyển nhượng mảng sản xuất tại Việt Nam với giá trị khoảng 13.309,6 tỷ đồng, tương đương 530 triệu USD. Sau giao dịch, đơn vị sản xuất vẫn tiếp tục sản xuất xe VinFast theo tiêu chuẩn kỹ thuật và thiết kế do VinFast đưa ra. Điều này có nghĩa hoạt động sản xuất không biến mất khỏi chuỗi vận hành, nhưng được đặt trong một cấu trúc pháp nhân khác.

Phần doanh thu và lợi nhuận của VinFast vì vậy sẽ dần tập trung nhiều hơn vào những mảng còn lại, gồm công nghệ, phát triển sản phẩm, thương hiệu, phân phối và dịch vụ sau bán hàng.

Mảng sản xuất xe của VinFast sẽ được tách rời, chuyển nhượng cho đơn vị khác.

Cách tổ chức này có thể được nhìn từ khái niệm “đường cong nụ cười”, hay “smiling curve”, trong kinh tế học công nghiệp. Theo mô hình này, các khâu ở hai đầu chuỗi giá trị thường tạo ra giá trị gia tăng cao hơn. Một đầu là nghiên cứu, thiết kế, phát triển công nghệ và sở hữu trí tuệ. Đầu còn lại là thương hiệu, bán hàng, phân phối, chăm sóc khách hàng và dịch vụ hậu mãi. Ở giữa là sản xuất, lắp ráp, gia công và kiểm soát chất lượng, vốn cần nhiều vốn đầu tư cho nhà máy, thiết bị, nhân lực và vận hành.

Với xe điện, logic này càng rõ hơn do giá trị của sản phẩm không tập trung ở thân vỏ, khung gầm hay động cơ. Một chiếc xe điện hiện đại còn phụ thuộc vào pin, phần mềm điều khiển, khả năng kết nối, cập nhật tính năng từ xa, hệ thống hỗ trợ lái và trải nghiệm người dùng. Vì vậy, khi tách riêng mảng sản xuất, VinFast có thể sẽ có thêm điều kiện để dồn nguồn lực vào các phần có khả năng tạo giá trị dài hạn, thay vì tiếp tục ôm toàn bộ gánh nặng tài sản cố định.

Cơ hội tạo lợi nhuận từ các mảng khác

Mảng đầu tiên VinFast có thể tập trung là R&D và công nghệ sản phẩm.

Đây là phần nằm ở đầu đường cong nụ cười, nơi quyết định xe sẽ được phát triển theo nền tảng nào, sử dụng công nghệ pin nào, phần mềm điều khiển như thế nào và có khả năng cải tiến qua từng thế hệ sản phẩm hay không.

Trong ngành xe điện, R&D không chỉ là thiết kế kiểu dáng hay thông số vận hành mà còn bao gồm tối ưu hệ thống pin, an toàn điện, phần mềm quản lý năng lượng, hệ thống kết nối và các công nghệ hỗ trợ người lái.

Mảng thứ hai là thương hiệu và bán hàng toàn cầu.

Khi sản xuất được tách riêng, VinFast vẫn giữ mạng lưới bán hàng và hậu mãi. Đây là phần nằm ở đầu còn lại của đường cong nụ cười, nơi doanh nghiệp tiếp xúc với khách hàng và đối tác phân phối, tạo doanh thu từ sản phẩm, dịch vụ, phụ kiện, bảo dưỡng, bảo hành và các gói hỗ trợ đi kèm.

Với một hãng xe đang mở rộng quốc tế, việc duy trì quyền kiểm soát thương hiệu và kênh bán hàng giúp doanh nghiệp thống nhất thông điệp sản phẩm, chính sách giá, trải nghiệm showroom và dịch vụ sau bán hàng tại từng thị trường.

VinFast đang gặt hái nhiều thành công tại Philippines khi trở thành hãng xe điện có doanh số cao nhất trong 3 tháng đầu năm 2026.

Mảng thứ ba là dịch vụ kết nối và các sản phẩm số trên xe.

Trên website tại Mỹ, VinFast mô tả các "connected services" là nhóm dịch vụ số liên quan tới xe VinFast, cho thấy hướng phát triển không chỉ dừng ở bán xe vật lý. Với xe điện, phần mềm và dịch vụ kết nối có thể mở ra các nguồn doanh thu mới trong tương lai, từ quản lý xe qua ứng dụng, cập nhật tính năng, gói dữ liệu, dịch vụ an toàn, bảo trì chủ động cho tới các tiện ích trong hệ sinh thái di chuyển.

Nhìn từ cấu trúc mới, có thể thấy rằng trọng tâm của hãng sẽ nằm ở các hạng mục như công nghệ, thiết kế, thương hiệu, hệ thống bán hàng, dịch vụ hậu mãi hay các sản phẩm số đi kèm xe. Đây cũng là hướng đi phù hợp với mô hình asset-light mà VinFast đang theo đuổi: Giảm áp lực vốn ở khâu sản xuất, tập trung vào các phần có khả năng tạo biên lợi nhuận và lợi thế cạnh tranh dài hạn hơn.