EU gửi tin vui chưa từng có cho Nga

Theo dữ liệu của Viện Kinh tế Năng lượng và Phân tích Tài chính (IEEFA), trong quý I năm nay, EU đã nhập khoảng 6,9 tỷ m3 khí Nga dưới dạng LNG, tăng 16% so với cùng kỳ năm trước và là mức cao nhất kể từ năm 2022.

Riêng trong tháng 4, đà tăng vẫn tiếp diễn, với lượng nhập khẩu cao hơn 17% so với cùng kỳ. Nga hiện là nhà cung cấp LNG lớn thứ hai cho EU, chiếm khoảng 13-14% tổng lượng LNG nhập khẩu của khối.

Phần lớn lượng LNG Nga vào châu Âu hiện đến từ các cảng của Pháp, Tây Ban Nha và Bỉ, trong bối cảnh nguồn khí qua đường ống từ Nga sang EU gần như đã suy giảm mạnh sau nhiều năm trừng phạt và cắt giảm quan hệ năng lượng.

IEA cho biết lượng khí đốt Nga vận chuyển bằng đường ống sang EU đã giảm khoảng 90% trong giai đoạn 2021-2025. Nhờ đó, LNG vận chuyển bằng tàu trở thành kênh còn lại giúp Moscow duy trì chỗ đứng trên thị trường châu Âu.

Nghịch lý nằm ở chỗ, trong khi châu Âu tuyên bố sẽ chấm dứt hoàn toàn nhập khẩu khí và dầu từ Nga vào cuối năm 2027, nhu cầu trước mắt lại đẩy khối này quay trở lại mua thêm LNG Nga.

Theo quy định đã được EU chính thức thông qua hồi tháng 1, việc loại bỏ khí Nga sẽ được thực hiện dần, với mục tiêu chấm dứt hoàn toàn nhập khẩu khí đường ống và LNG của Nga chậm nhất vào mùa thu năm 2027.

Trong khi đó, châu Âu ngày càng phụ thuộc nhiều hơn vào Mỹ. IEEFA cho biết nhập khẩu LNG từ Mỹ của EU đã tăng gần 4 lần trong giai đoạn 2021-2025, từ khoảng 21 tỷ m3 lên 81 tỷ m3.

Chỉ riêng quý I năm nay, lượng LNG từ Mỹ vào châu Âu tăng thêm 27%. Năm 2025, Mỹ đã chiếm khoảng 57-58% tổng lượng LNG nhập khẩu của châu Âu. Tỷ lệ này có thể lên gần 2/3 trong năm 2026, thậm chí tiến tới 80% vào năm 2028 nếu xu hướng hiện tại tiếp tục.

Điều này làm dấy lên mối lo ngại mới là châu Âu có thể đang thay thế một dạng phụ thuộc bằng một dạng phụ thuộc khác. IEEFA và các cơ quan quản lý năng lượng châu Âu cảnh báo rằng việc dựa quá nhiều vào một nhà cung cấp LNG duy nhất, dù là Mỹ, vẫn tiềm ẩn rủi ro về giá cả, địa chính trị và biến động thị trường.

Chi phí LNG của Mỹ cũng cao hơn khí đường ống truyền thống do phải qua các khâu hóa lỏng, vận chuyển và tái khí hóa. Theo IEEFA, các nước EU đã chi khoảng 117 tỷ euro để nhập LNG Mỹ từ đầu năm 2022 đến giữa năm 2025.

Chính giới chức Brussels cũng từng thừa nhận rủi ro này. Phó Chủ tịch điều hành Ủy ban châu Âu Teresa Ribera trước đó cảnh báo EU không nên thay thế sự phụ thuộc vào năng lượng Nga bằng sự lệ thuộc mới vào một nhà cung cấp khác. Khối này cần đẩy nhanh đầu tư vào năng lượng tái tạo, điện khí hóa và các giải pháp tiết kiệm năng lượng.

Cơ quan Hợp tác các Nhà điều tiết Năng lượng của EU cũng bày tỏ quan ngại về rủi ro tập trung nguồn cung trong thị trường LNG.

Điều đáng nói là làn sóng tăng nhập LNG diễn ra trong bối cảnh tiêu thụ khí đốt của châu Âu về dài hạn thực ra đã giảm. Giá năng lượng cao sau khủng hoảng, công nghiệp suy yếu, các biện pháp tiết kiệm và tốc độ triển khai năng lượng tái tạo nhanh hơn đã khiến nhu cầu khí đốt đi xuống.

IEEFA cho biết nhập khẩu LNG của châu Âu từng giảm trong năm 2024 khi tiêu thụ khí xuống mức thấp nhất hơn một thập kỷ, trước khi bật tăng trở lại trong năm 2025 vì thời tiết lạnh hơn và nhu cầu bơm đầy kho dự trữ.

Tại Đức, quốc gia từng phụ thuộc nặng vào khí Nga qua đường ống, quá trình chuyển hướng diễn ra đặc biệt mạnh. Berlin đã nhanh chóng phát triển các bến tiếp nhận LNG nổi và trở thành một trong những khách hàng lớn nhất của LNG Mỹ tại châu Âu.

Tuy nhiên, cùng với đó là tranh cãi về nguy cơ xây dựng thừa hạ tầng nhập LNG trong khi nhu cầu khí đốt dài hạn có thể còn giảm thêm trong giai đoạn chuyển đổi năng lượng.

Theo Strait Times, Euro news