Mỗi dịp cuối xuân đầu hè, Sa Pa (Lào Cai) lại bước vào mùa thu hoạch đào - một trong những loại quả đặc sản gắn liền với vùng núi cao phía Bắc. Khi những triền đồi bắt đầu rực sắc hồng của quả chín, cũng là lúc dòng khách du lịch đổ về các bản làng để tham quan và mua về làm quà.
Đào Sa Pa được trồng chủ yếu ở các khu vực có độ cao lớn, nơi khí hậu mát lạnh quanh năm. Nhờ điều kiện tự nhiên đặc thù, cây phát triển chậm nhưng cho quả có hương vị riêng biệt, khác với nhiều giống đào ở vùng đồng bằng. Khi vào vụ, từ khoảng tháng 5 đến tháng 7, các vườn đào trên sườn núi đồng loạt chín rộ, tạo nên khung cảnh đặc trưng của vùng cao.
Quả đào ở Sa Pa thường có lớp vỏ phủ lông tơ mịn, khi chín chuyển sang màu hồng phớt hoặc vàng đỏ. Dù kích thước không quá lớn, nhưng quả chắc tay, phần thịt giòn và mọng nước. Hương vị nổi bật với sự cân bằng giữa ngọt nhẹ và chua thanh, tạo cảm giác tươi mát khi thưởng thức.
Không chỉ hấp dẫn bởi chất lượng, đào Sa Pa còn thu hút du khách nhờ cách bày bán đặc trưng. Tại khu vực trung tâm thị trấn và dọc quốc lộ 4D, đặc biệt đoạn từ Trung Chải lên Sa Pa, các mẹt đào được xếp đầy ven đường, tạo nên hình ảnh nhộn nhịp mỗi mùa thu hoạch. Nhiều du khách dừng lại mua trực tiếp tại vườn hoặc các điểm bán nhỏ của người dân địa phương.
Theo ghi nhận của tiểu thương, vào chính vụ, nhu cầu mua đào làm quà tăng cao. Không ít du khách sẵn sàng chi vài trăm nghìn đến cả triệu đồng để chọn những mẹt đào đẹp, đóng thùng mang về xuôi. Giá bán phổ biến dao động khoảng 50.000 – 70.000 đồng/kg, tùy loại quả và thời điểm trong mùa.
Ngoài tiêu thụ tươi, đào Sa Pa còn được người dân chế biến thành siro ngâm đường hoặc ngâm rượu. Các sản phẩm này thường được đóng chai nhỏ, trở thành món quà mang đậm hương vị vùng cao, được du khách ưa chuộng khi rời Sa Pa.
Một đặc điểm dễ nhận biết của đào Sa Pa là lớp lông tơ tự nhiên trên vỏ quả - đặc trưng của giống cây trồng trong điều kiện khí hậu lạnh. Trước khi ăn, người dùng cần rửa sạch để loại bỏ lớp lông này.
Nhờ sự kết hợp giữa cảnh quan thiên nhiên, khí hậu đặc trưng và trải nghiệm du lịch vườn, mùa đào Sa Pa không chỉ là mùa thu hoạch nông sản mà còn trở thành điểm nhấn thu hút khách du lịch mỗi dịp đầu hè tại Lào Cai.